Đại tướng VÕ NGUYÊN GIÁP - Nhà Văn hóa lớn

Thứ năm - 25/08/2016 16:14
“Văn - Võ song toàn” không phải chỉ một vài lần nhận xét về vị Đại tướng “Anh Cả” của Quân đội Nhân dân Việt Nam Võ Nguyên Giáp, mà thường trực trong các bài viết, trong cảm tưởng, suy nghĩ của mọi người, trong đó có cả bè bạn và “đối phương” phương Tây. Ngoài “Võ” là một thiên tài quân sự, thì Người còn là một nhà Văn hóa lớn.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Trong bộ ảnh triển lãm Tướng trận thời bình năm 2009 của NSNA Việt Văn
Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Trong bộ ảnh triển lãm Tướng trận thời bình năm 2009 của NSNA Việt Văn

Vị tướng huyền thoại Võ Nguyên Giáp được phong quân hàm đại tướng và trở thành vị đại tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam(QĐNDVN) khi mới ở tuổi 37. Đại tướng Võ Nguyên Giáp, người thanh niên quê Lệ Thủy, Quảng Bình, qua một hành trình dài: Từ một nhà giáo, nhà báo, nhà sử học, nhà hoạt động cách mạng, không qua trường lớp quân sự nào, chỉ bằng con đường tự học và trải nghiệm thông qua thực tiễn hoạt động và chiến đấu đã trở thành một vị tướng kiệt xuất; một nhà chiến lược mưu trí, sáng tạo; một vị tổng tư lệnh “Văn - Võ song toàn”; là “Tư lệnh của các Tư lệnh”; “Chính ủy của các Chính ủy”; một nhà tổ chức hàng đầu của Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh. Đức độ, tài năng, khiêm tốn và giản dị, dân chủ và bao dung, thanh cao và quyết đoán - đó là nhân cách Võ Nguyên Giáp - một vị tướng tài đức vẹn toàn, “Một con người Việt Nam đã thuộc về toàn thế giới”.

Ngoài thiên tài quân sự, Người còn đóng góp cho sự nghiệp văn hóa Việt Nam nhiều cống hiến giá trị.

Một nhà sử học về chiến tranh của Việt Nam

Giáo sư Phan Huy Lê đã từng khẳng định: “Cần nhìn nhận Đại tướng như một nhà sử học lớn của VN trong thế kỷ 20. Khi hòa bình lập lại, Tướng Giáp đã dành nhiều tâm lực để viết những tổng kết lịch sử, lấy trải nghiệm cuộc đời mình làm bài học cho thế hệ sau”. Ít ai biết Người là tác giả của rất nhiều cuốn sách mang tính tổng kết lịch sử QĐNDVN, chiến tranh VN chống Pháp, chống Mỹ… có giá trị như: Từ nhân dân mà ra, Những năm tháng không thể nào quên, Chiến đấu giữa vòng vây, Điểm hẹn Điện Biên, Tổng hành dinh trong mùa xuân đại thắng... Nhiều cuốn sách của Người được dịch sang các thứ tiếng, được các học giả dùng làm tài liệu nghiên cứu một chặng đường lịch sử VN, như cuốn How We Won the War, đến nay đã tái bản tám lần và được dùng như giáo trình của hơn 30 trường cao đẳng, đại học ở Mỹ và một số trường Đại học ở châu Âu.

Trong thời gian làm một thầy giáo, ngay từ thời Pháp thuộc địa, Người đã có ý thức giảng dạy lịch sử VN trong trường thuộc địa cho học trò của mình với tư tưởng “Dân ta phải biết sử ta”. Từ những bài học lịch sử VN, mà trong số những học trò của Người đã có rất nhiều người tham gia cách mạng, cùng đứng chung đội ngũ với Người để cùng chiến đấu dành độc lập, tự do cho đất nước. Sau này, khi trở thành một vị Đại tướng của QĐNDVN, Người cũng luôn mang lịch sử VN để gài lồng trong những bài nói chuyện, trong những buổi lên lớp giảng dạy về nghệ thuật quân sự cho các học viên quân đội… Người am hiều lịch sử VN, vì thế Người có thể hiểu biết sâu sắc nghệ thuật quân sự của cha ông trong các cuộc chiến tranh giữ nước đánh quân xâm lược phương Bắc, từ “Binh thư yếu lược” của Trần Hưng Đạo, đến “Những nghệ thuật quân sự” của Quang Trung… Và học hỏi, áp dụng một cách xuất sắc trong thực tế các cuộc chiến tranh ở VN với vai trò vị Tổng Tư lệnh QĐNDVN. Và dưới sự chỉ huy của Người, QĐNDVN dù không phải là đội quân mạnh nhất nhưng luôn bách chiến bách thắng bất kể đội quân mạnh nhất nào xâm lược VN.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp- Trong bộ ảnh triển lãm Tướng trận thời bình năm 2009 của NSNA Việt Văn

Người là một nhà báo tài năng

Năm 1991, Đại tướng Võ Nguyên Giáp được Hội Nhà báo VN tặng Huy chương Vì sự nghiệp báo chí VN, bởi những đóng góp lớn của Người với nền báo chí nước nhà ngay tử thuở sơ khai, từ thời Pháp thuộc, có công bồi dưỡng và tập hợp cả một thế hệ nhà báo cách mạng VN đấu tranh cho độc lập, tự do của dân tộc. Sự nghiệp báo chí của Người cũng có thể sánh ngang những nhà báo lớn của VN. Trên thế giới, có lẽ cũng hiếm có vị tướng nào, chưa nói đến là Tổng Tư lệnh Quân đội lại viết nhiều bài báo như Người, tính ra có cả hàng trăm bài báo. 

Trong thời gian hoạt động cách mạng, Người làm nhà báo với các bút danh: Vân Đình, Hải Thanh... Tham gia viết Báo Tiếng Dân tờ báo lớn nhất xứ Trung Kỳ lúc đó do nhà chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng làm Chủ nhiệm, với bút danh Hải Thanh, Người đã viết bài: “Vũ trụ và tân hóa”. Nhân sự việc Giám đốc trường Quốc học Huế đuổi một số học sinh của trường do tham gia phong trào đòi ân xá cho cụ Phan Bội Châu (6/1925), Người viết ngay một bài báo bằng tiếng Pháp: "Đả đảo tên tiểu bạo chúa trường Quốc học" gửi đăng báo L’ Annam ở Sài Gòn. Lúc ấy, Luật sư Phan Văn Trường đang làm chủ bút tờ báo này đã phải thốt lên: "Một cây bút mới xuất hiện lần đầu ở bản xứ này, mà có giọng văn sắc sảo như giọng văn Nguyễn Ái Quốc bên Paris".Hàng loạt bài viết của Người thời kỳ đó nhằm tố cáo sự bóc lột dã man của chủ nghĩa thực dân Pháp đối với nhân dân VN đã gây tiếng vang lớn trong đông đảo người đọc thời bấy giờ. Khi ra Bắc dạy học ở trường Thăng Long – Hà Nội, Người tham gia viết bài cho các báo: Tin tức, Thế giới, Hà thành, Thời báo, Đời nay, Ngày mới... và một số tờ báo tiếng Pháp. Từ 1936- 1939, Người tham gia phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương, là sáng lập viên của Mặt trận và là Chủ tịch Ủy ban Báo chí Bắc Kỳ trong phong trào Đông Dương đại hội. Người tham gia thành lập Báo Hồn trẻ, cùng một số đồng chí sáng lập và biên tập các báo Le Travail (Lao động), báo Notre voix (Tiếng nói chúng ta), báo En Avant (Tiến lên), báo Rassemblement (Tập hợp), viết báo Đời nay, Tin tức, Thời báo, Cờ giải phóng, Tin tức, Dân chúng…

Người viết rất nhiều bài cho các báo Đảng bằng tiếng Việt và tiếng Pháp. Để tiến hành Cuộc vận động "Học tập, làm theo tấm gương tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh" đạt hiệu quả cao, nhận thấy Người có nhiều “tiềm năng” rất thích hợp, lại là người học trò xuất sắc nhất của Bác Hồ, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh đã đề nghị Người cùng tham gia nghiên cứu, đóng góp vào nhiệm vụ quan trọng này. Người không nề hà, bắt tay viết ngay ba chuyên luận: "Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng VN", "Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh", "Thế giới đổi thay, tư tưởng Hồ Chí Minh còn sống mãi". Những tác phẩm này có giá trị lý luận, thực tiễn rất sâu sắc, góp phần củng cố vững chắc nền tảng tư tưởng và làm kim chỉ nam cho hành động của Đảng trong thời kỳ mới.

Tâm hồn lãng mạn của một nghệ sĩ

Trong bộ phim “Cuộc chiến giữa Hổ và Voi” của đạo diễn Daniel Roussel về chiến dịch Điện Biên Phủ và vai trò của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, có một câu phỏng vấn rất thú vị. Khi nhà làm phim hỏi Người, tại sao chọn vị trí lán chỉ huy trên đồi cao. Người đã trả lời: "Tôi có thể nói tôi luôn luôn là người lãng mạn, tôi muốn đó phải là một nơi đẹp, rộng rãi, nằm trên sườn đồi. Vì thế sở chỉ huy của tôi nằm trên sườn đồi với một góc nhìn rộng và từ trên đó có thể quan sát rõ những gì xảy ra trong căn cứ của địch". Vâng, Người luôn là người lãng mạn, có một tố chất, một tâm hồn nghệ sĩ trong Người, dù giữ vị trí là một “Tướng trận”, dù đang trong một cuộc chiến cực kỳ cam go và nhiều thử thách sống còn của cả một dân tộc, cái chất “lãng mạn” đó nói lên “tiên cốt” của một con người. Vì thế, không có gì ngạc nhiên khi trong số những bài của Người đăng trên các báo, không ít những bài viết về văn học, nghệ thuật. 

Bản thân Người còn là một pianist tài hoa, một tay máy chụp ảnh nghệ thuật nhiều năng khiếu, một nghệ nhân trồng phong lan tài giỏi, và đây cũng là 3 sở thích của Người trong đời thường, mỗi khi rảnh rỗi. Ngoài một vườn lan do chính tay Người chăm sóc, trồng tỉa với nhiều giò lan nở hoa rất đẹp, thì ngôi nhà riêng 30 Hoàng Diệu của Người, đêm đêm vẩn luôn vẳng ra tiếng đàn piano những bản nhạc cổ điển của các nhạc sĩ thiên tài thế giới, đặc biệt vào những đêm trăng, Người rất thích đàn bản Sonate Ánh trăng của Beethoven… Trong ngôi nhà của Người cũng không hiếm những bức ảnh do chính tay Người chụp… Chiếc máy ảnh cũng là một vật “bất ly thân” của Người mang theo trong nhiều lần đi chiến dịch hay trên mọi nẻo đường công tác. Với Người, mỗi bức ảnh là một niềm vui. Thú chơi rất tao nhã của một vị tướng trận không phải ai cũng có thể.

Không chỉ có một tâm hồn nghệ sĩ, mà với văn nghệ sĩ, Người cũng có một sự trọng thị và quan tâm chân thành. NSNAVN Quang Phùng không bao giờ quên khoảnh khắc chụp ảnh Người với nhạc sĩ Văn Cao. Ông kể lại: "Ngày 7/12/1989, một đại sứ nước ngoài đã tổ chức lễ tôn vinh nhạc sĩ Văn Cao - người sáng tác Quốc ca cuối cùng còn sống trên thế giới tại Nhà Hát Lớn Hà Nội. Buổi lễ diễn ra rất trang trọng. Hôm ấy, nhạc sĩ Văn Cao rất vui và có uống rượu. Do buổi lễ của Đại sứ nước ngoài tổ chức nên mọi người rất lo cho phần trò chuyện của nhạc sĩ Văn Cao. Vừa lúc đó, Đại Tướng Võ Nguyên Giáp xuất hiện, bắt tay và nói chuyện với nhạc sĩ Văn Cao để nhạc sĩ bình tâm. Và tôi chụp được tấm ảnh lịch sử trong khoảnh khắc đó”. Và ngay khi Người sức khỏe đã yếu, nhưng được biết ý tưởng của chương trình hòa nhạc “Điều còn mãi” hàng năm vào đúng giờ đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày Quốc khánh 2/9 do Báo điện tử VietNamNet tổ chức, Người đã rất vui và ủng hộ. Ngày khai mạc chương trình năm đầu tiên 2009, qua người thư ký, Người đã gửi lời chúc: “Chúc mừng Hoà nhạc VietNamNet - Điều còn mãi. Mong "Điều còn mãi" - tình yêu Tổ quốc vang vọng mãi trong lòng và cổ vũ hành động của mọi người Việt Nam ta. Hà Nội, tháng Tám/ 2009. Đại tướng Võ Nguyên Giáp".

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và nhạc sĩ Văn Cao tại Nhà hát lớn Hà Nội ngày 7/12/1989. Ảnh: NSNA Quang Phùng

 

Đại tướng Võ Nguyên Giáp như một sự kết hợp trác tuyệt của “Văn- Võ”. Người là sự kết hợp nghệ thuật quân sự kiệt xuất với tài năng của một sử gia, một nhà báo, một nhà văn hóa một cách hoàn hảo, để trong quân sự là một nghệ thuật bày binh bố trận tạo ra những chiến thuật chiến lược cực kỳ chính xác dẫn đến chiến thắng tuyệt đối, trong văn hóa là một nghệ thuật tổ chức thông tin khoa học và có lớp lang để trình bày thuyết phục, hiệu quả nhất đến mọi người.

Người ra đi là một mất mát lớn cho cả giới văn nghệ sĩ Việt Nam.

Kính cẩn nghiêng mình tiễn biệt Người về thế giới của “người hiền”./.

Hoài Hương từ TP Hồ Chí Minh  

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây